Welkom op de Orgelzolders

In de Tweede Wereldoorlog had de Breepleinkerk in Rotterdam-Zuid een groot geheim: op de twee zolders schuin boven het orgel zaten drie Joodse echtparen ondergedoken. Wat begon als een tijdelijk onderkomen voor zes weken, werd een onderduik van drie jaar. Het verhaal van de Breepleinkerk is een verhaal van moed, hoop en vertrouwen, een verhaal vol wonderen… zo werd er een kerngezonde baby geboren en tijdens een razzia, drie weken voor de bevrijding, werden de onderduikers niet gevonden.
Benieuwd naar het verhaal? Lees het boek De Orgelzolders. Onderduikers in de Rotterdamse Breepleinkerk, geschreven door Anja Matser.

Orgelzolders op slot, rondleidingen níet hervat

Rotterdam, 11 september 2021
De deuren van de Breepleinkerk zijn door toedoen van de Levend Woord Gemeente op slot gegaan voor de vrijwilligers van de stichting Schuilplaats Orgelzolders Rotterdam (SOR). De hervatting van de rondleidingen over de zolders is daardoor op dit moment niet mogelijk. De eigenaar van de kerk, de Protestantse Gemeente Rotterdam-Zuid (PG RZ), staat met deze daad precies het tegenovergestelde toe van wat de rechter op 27 augustus jl. heeft uitgesproken, namelijk dat SOR-vrijwilligers en bezoekers toegang moeten houden tot de Orgelzolders.
Ook de in het voorjaar gevoerde petitieactie Behoud Orgelzolders voor een waakzaam en weerbaar Rotterdam die door ruim tweeduizend mensen werd ondertekend, is er niet in geslaagd de PG RZ te vermurwen.
Niet alleen de Orgelzolders zijn getroffen door het verbod, ook de Vrienden van de Breepleinkerk, en iedereen die betrokken is bij de concerten.

De advocaat van de SOR heeft protest aangetekend bij de PG RZ en de rechtbank geïnformeerd over de manier waarop haar vonnis terzijde is geschoven.

Zie verder op deze website voor meer details.

Historische foto Orgelzolders

Auteursrecht verhaal over
de Orgelzolders veilig gesteld

Rotterdam, 11 september 2021
Het auteursrecht van het verhaal over de Orgelzolders is officieel neergelegd bij Anja Matser, auteur van het boek De Orgelzolders. Onderduikers in de Rotterdamse Breepleinkerk. Zij geeft het gebruiksrecht aan de stichting Schuilplaats Orgelzolders Rotterdam (SOR) voor rondleidingen en exposities in de Breepleinkerk, ‘zodat het verhaal over de onderduikers op de Orgelzolders door de SOR en haar medewerkers doorverteld, getoond en geciteerd kan worden’ (einde citaat).
Dit betekent dat anderen binnen en buiten de kerk uitsluitend het verhaal kunnen vertellen en rondleidingen verzorgen na uitdrukkelijke schriftelijke toestemming van Anja Matser.

Voorgeschiedenis

Resultaten petitie geweigerd

De Protestantse Gemeente Rotterdam-Zuid (PGRZ) heeft geweigerd de resultaten van de petitie Behoud Orgelzolders voor een waakzaam en weerbaar Rotterdam publiekelijk in ontvangst te nemen. Woensdag 7 juli 2021 zou Henk den Haan, ontdekker van de Orgelzolders, de gebundelde handtekeningen overhandigen aan Jitse Kok, waarnemend voorzitter van de PGRZ. De overhandiging zou plaatsvinden vóór de Breepleinkerk in Rotterdam-Zuid.
Om half vijf, het afgesproken tijdstip, stonden wél Henk den Haan, enkele ondertekenaars en bestuursleden van de Stichting Schuilplaats Orgelzolders Rotterdam bij de Breepleinkerk. Maar de vertegenwoordiger van de PGRZ schitterde door afwezigheid, omdat, zoals de verklaring luidde, zij de media aandacht rond het overhandigen van de petitieresultaten niet wilden.
Henk den Haan liet zich niet uit het veld slaan. Hij lichtte nogmaals het belang van het behoud van de Orgelzolders toe, en ging vervolgens, samen met enkele aanwezigen, naar het adres van de scriba van de Algemene Kerkenraad PGRZ. Daar overhandigde hij de map met de ruim 2100 handtekeningen.
De foto’s tonen Henk den Haan, enkele aanwezigen voor de Breepleinkerk, en het moment van overhandiging op het huisadres van de scriba.

Niet respectvol
Eric Matser, voorzitter van het bestuur van de stichting Behoud Schuilplaats Orgelzolders Rotterdam, noemt de houding van de PGRZ onbegrijpelijk. “Het is niet respectvol tegenover de duizenden ondertekenaars onder wie veel eigen gemeenteleden.”

Er zit weinig schot in de afhandeling van de kwestie. Het wachten is nog steeds op de uitspraak van de classicale commissie voor beheerszaken over het beroep dat de stichting Orgelzolders heeft aangetekend. De uitspraak van de burgerlijke rechter is eind augustus te verwachten.

Zie voor meer informatie verder op deze pagina.

Voortbestaan Orgelzolders aan zijden draad

Rotterdam, 18 februari 2021
Binnenkort beslist de rechtbank Rotterdam of de verkoop van de Breepleinkerk in het zuidelijke deel van de stad moet worden teruggedraaid. De uitspraak is van levensbelang voor het behoud van de Orgelzolders in die kerk.

De eigenaar van de kerk, de Protestantse Gemeente Rotterdam-Zuid, heeft het gebouw in zijn geheel verkocht aan de Levend Woord Gemeente. Tegen die verkoop hebben twee stichtingen ─ Schuilplaats Orgelzolders Rotterdam en Vrienden van de Breepleinkerk ─ plus tientallen gemeenteleden bezwaar gemaakt, omdat er geen voorzieningen zijn getroffen voor het voortbestaan van de Orgelzolders of voor de Vrienden van de Breepleinkerk. Dit ondanks herhaalde toezeggingen dat dit wél zou gebeuren.

Zonder echt overleg

Met de nieuwe eigenaar van de kerk, de Levend Woord Gemeente, heeft er evenmin substantieel overleg plaatsgevonden over het gebruik van de ruimtes en de toegankelijkheid van de zolders. Daarom is het nu onzeker of de stichting Schuilplaats Orgelzolders Rotterdam de rondleidingen kan blijven aanbieden en of de zolders in de toekomst nog wel te bezoeken zijn. Dat zal met name duizenden schoolkinderen treffen, want de Orgelzolders zijn een favoriet doel voor aanschouwelijk onderwijs.

(Overigens zijn de zolders momenteel gesloten in verband met de coronamaatregelen.)

Oplossing voorhanden

Maar een oplossing, die al ruim vier jaar op de plank ligt, kan uitkomst bieden. Stadsherstel heeft zich in 2017 bereid verklaard om de kerk in haar geheel te kopen en het omvangrijke achterstallig onderhoud voor haar rekening te nemen. De genoemde stichtingen hebben een plan opgesteld waarbij aan alle partijen tegemoet wordt gekomen. De Levend Woord Gemeente kan de kerk voor haar diensten blijven huren, en de Vrienden van de Breepleinkerk kunnen hun zangdiensten en concerten voortzetten.

Professioneel museum

Van groot belang is dat de stichting Schuilplaats Orgelzolders in dit plan de restauratie van de onderduikverblijven kan uitvoeren. Daardoor worden de zolders niet alleen beter en veiliger toegankelijk voor bezoekers, maar ze krijgen ook de status van een professioneel opgezet en geëxploiteerd museum met bezoekerscentrum. Diverse fondsen hebben inmiddels toegezegd de noodzakelijke werkzaamheden financieel mogelijk te maken.

Achterhuis van Rotterdam

Burgemeester Aboutaleb heeft de Orgelzolders keer op keer ‘het Achterhuis van Rotterdam’ genoemd, eraan toevoegend dat dit wonderlijke verhaal van moed, vertrouwen en tolerantie aan nieuwe generaties moet worden doorverteld.

Het woord is nu aan de rechtbank.

MAX maakt documentaire over
‘Het Achterhuis van Rotterdam’

Hilversum, 18 juni – Burgemeester Ahmed Aboutaleb van Rotterdam noemt het ook wel ‘Het Achterhuis van Rotterdam’. Hij heeft het over de orgelzolders van de Breepleinkerk in Rotterdam-Zuid. Tijdens de Tweede Wereldoorlog zaten hier drie Rotterdamse Joodse gezinnen ondergedoken op twee piepkleine, kale zolderruimtes zonder daglicht. Dankzij de bescherming van de gezinnen van de dominee, de koster en kerkleden weten de onderduikers de oorlog te overleven. Omroep MAX maakt het komende jaar een documentaire over deze bijzondere onderduikplek, de mensen die er verborgen werden en hun helpers. Maar ook over de strijd van de vrijwilligers van nu voor het voortbestaan van deze bijzondere plek.

Als de grootvader van Rebecca Andriesse in 1942 een veilige plek voor zijn kleindochter en haar echtgenoot Maurice zoekt, klopt hij aan bij de koster van de Breepleinkerk. In het geheim besluit de koster het jonge stel onder te brengen in de piepkleine ruimte naast het orgel. Later worden de ouders van Maurice Kool daar ook ondergebracht. Via de dominee wordt er nog een schuilplaats gemaakt op een tweede zolder voor het apothekersechtpaar De Zoete. In de zomer is het bloedheet op de zolders en in de winter ijskoud. De onderduikers denken dat ze maar zes weken op deze plek moeten doorbrengen, maar het duurt nog bijna drie jaar voor de oorlog afgelopen is. In de winter van 1944 wordt op de onderduikplek zelfs een baby geboren.

Strijd voor het behoud
Na de oorlog raakt de onderduikplek in de vergetelheid. Rotterdammers zijn bezig met de wederopbouw van de stad en richten hun blik op de toekomst. Ook in de kerk wordt niet meer gesproken over die moeilijke oorlogsjaren. Pas in 2006 worden de orgelzolders herontdekt. Jaarlijks krijgen duizenden scholieren rondleidingen op de zolders, georganiseerd door Stichting Schuilplaats Orgelzolders Rotterdam.

Een van de vrijwilligers is Anja Matser, auteur van het boek De Orgelzolders. Onderduikers in de Rotterdamse Breepleinkerk. “Juist in deze tijd waar het uitsluiten van mensen vanwege hun huidskleur of hun godsdienst of wat dan ook normaal lijkt te worden, moet dit verhaal blijven klinken. We leren ervan wat moed en volharding teweeg kunnen brengen. We beseffen dan dat mensen de kracht kunnen hebben elkaar te vertrouwen in de aller moeilijkste en gevaarlijkste omstandigheden waar verraad steeds op de loer lag. Heldendom dat ons kan en moet inspireren.”

Wie durft dit aan?

Stichting Schuilplaats Orgelzolders Rotterdam zoekt gidsen (v/m)

  • Wil je je verdiepen in de geschiedenis van de Joodse gezinnen die tijdens de Tweede Wereldoorlog onderdoken in de Breepleinkerk in Rotterdam? En in de motieven van hun helpers?
  • Vind jij het van belang dat dit verhaal van de Orgelzolders verteld blijft worden?
  • Ben je van mening dat vervolging en discriminatie nooit meer mogen voorkomen? En dat vooral ook schoolkinderen en andere jonge mensen zich die overtuiging eigen moeten maken?
  • Durf je het aan gids te worden bij de Orgelzolders en jong en oud rond te leiden terwijl je enthousiast het verhaal vertelt en vragen beantwoordt?
  • En vind je het van nul belang dat je daarvoor geen vergoeding krijgt?

Dan hoef je nu nog maar één ding te doen: schrijf een e-mail naar info@orgelzolders.nl
Vermeld daarin:

  • je naam, leeftijd, adres, telefoonnummer
  • studierichting/beroep
  • en we willen ook graag weten of je de Engelse taal beheerst omdat er soms Engelstalige bezoekers komen.

Wij nemen zo spoedig mogelijk contact met je op.
Alvast bedankt voor je durf.

Dilia van der Heem
Coördinator Orgelzolders

The Organ Attics Engelstalige versie van het boek

Ter gelegenheid van de 75ste verjaardag van de bevrijding van Nederland is het boek over de Joodse onderduikers in de Rotterdamse Breepleinkerk in het Engels vertaald. In The Organ Attics vertelt auteur Anja Matser het onwaarschijnlijke maar waargebeurde verhaal van de zes volwassenen en een tijdens de onderduik geboren baby, die zich daar jaren schuilhielden. Ahmed Aboutaleb, de burgemeester van Rotterdam, schreef het voorwoord.

Zowel The Organ Attics (€ 10) als het oorspronkelijke boek De Orgelzolders. Onderduikers in de Rotterdamse Breepleinkerk (€ 18,95) is te bestellen via deze website. Ga daarvoor naar de pagina De boeken over de Orgelzolders.

The Organ Attics

Boek Onderduikers in de Rotterdamse Breepleinkerk